Category Archives: Meddyliau am hanes ac archifo

Beth nesaf i brosiect hanes y we Gymraeg?

Cyntaf yn y Gymraeg!

Cyntaf yn y Gymraeg!

Mae’r ymateb wedi bod yn wych, internist a’r llinell amser yn adnodd ardderchog ar gyfer cael cip ar ddatblygiadau pob math o agweddau ar fywyd Cymraeg ar y we.

Ond beth nesaf?

Parhau i gofnodi?

Rydw i fel ymchwilydd am orffen y bennod ar y prosiect hwn o fewn yr wythnosau nesaf, clinic ond er mwyn gallu gwneud hynny dwi wedi cau’r llinell amser.

Cododd Mei Gwilym bwynt da i mi ar ebost sef sut mae cofnodi hanes y we yn y blynyddoedd i ddod, ac ydi’r llwyfan hwn yn gallu bod yn lle da i wneud hynny?

Un syniad gododd o’r sgwrs yna ydi y gellid cael pleidlais ar ddiwedd pob blwyddyn ar beth i’w ychwanegu am y flwyddyn a fu. Byddai’n ffordd dda o gasglu deunydd a thynnu sylw at yr hanes sydd wedi ei gofnodi’n barod, ond byddai hefyd yn ffordd dda o dynnu sylw at brosiectau gwe Cymraeg heb orfod gwneud seremoni wobrwyo. Mi allai Hacio’r Iaith fod yn ganolbwynt da i hynny yn sicr.

Neu oes angen cyfle i ail-agor golygu’r llinell amser eto rhyw bryd a bod hynny’n ffordd o gofnodi?

Beth fyddech chi’n awgrymu fyddai’n ffyrdd da o gyfeothogi’r adnodd yn y dyfodol gan lenwi rhagor o’r bylchau sydd yn codi o wneud y gwaith hwn?

Ailosod yr her i haneswyr

Digwyddodd y prosiect yma’n rhannol fel ymateb i her Rhys Jones i geisio cofnodi mwy o’r hanes ôl-1996, ond wrth gwrs, crafu’r arwyneb wnaiff yr hyn a geir yma a byddai’n werthfawr iawn wrth geisio deall lle rydyn ni nawr, i gael rhagor o ymchwil i fentro’n ddyfnach mewn i agweddau a chyfnodau penodol o’r hanes diweddar a’r effaith cymdeithasol, diwylliannol, gwleidyddol ac economaidd y mae defnydd y Gymraeg wedi ei gael (neu ddim!).

Beth amdani?

Dyfyniad diddorol o Wales on the Web (2005) gan Andrew Green

Mae Wales on the Web yn lyfryn bach sydd yn ceisio sôn am gynnwys unigryw Cymreig ar y we a lle oedd yr anghenion am ymyrryd er mwyn gwella natur, symptoms safon a chyrhaeddiad cynnwys Cymreig ar y we.

Dyma oedd ganddo i’w ddweud am gynnwys Cymraeg:

“Finally in this section it is worth looking briefly at the role of the internet in giving a virtual voice to the Welsh language. There is no better example of the global dominance of the English language than the Web. If the Welsh language is to survive and thrive, info it must do so on all recording media, site not only the traditional ones such as print and broadcasting. A weakness of the Assembly Government’s strategy for the future of the Welsh language, Iaith Pawb, is that it is very cautious about measures to promote the Welsh language and its use on the internet. A recent strategy document by the Welsh Language Board, Information technology and the Welsh language, begins to fill this gap, though it concentrates on technologies rather than content.”

Green, A. (2005) Wales on the Web. IWA: The Gregynog Papers. (tt.25)

Ar wahân i Golwg360, pa mor bell mae’r pendil wedi symud at ganolbwyntio ar gynnwys yn hytrach na’r dechnoleg?

Atgoffwr os bu angen…”Mae’r rhyngrwyd yn fregus”

Cymraeg ar y weWedi dod ar draws hwn ar flog Dafydd Vaughan neithiwr ac fe wnaeth daro nodyn o weld faint o wefannau sydd wedi diflannu neu ond wedi eu rhannol archifo:

At some point in the last few weeks a lot of the things I worked on back in Consumer Focus disappeared from the internet. The sites were turned off and the URLs redirected to the organisation homepage.

There is no explanation or notice explaining why you end up on that homepage and you would be forgiven for thinking that the sites and tools never existed. Every link ever made to any of those things are now broken.

It’s strange to see two years of your professional life just disappear. I can’t really blame Consumer Focus for this – they no longer have anyone with the skills or knowledge to keep the things running (and the organisation will close entirely very soon).

Unfortunately, advice this happens all too frequently online. Websites are rebuilt, more about things are moved, stuff is deleted without explanation or warning. Bits of our digital history are just lost forever. The internet is fragile.

Keeping everything operating and the same for the rest of eternity isn’t realistic.

Dwi’n falch felly bod y Llyfrgell Genedlaethol wedi mynd ati i archifo peth deunydd o’r we Gymraeg a Chymreig ers 2003, a hefyd bod erthyglau newyddion Cymraeg BBC Cymru’r Byd dal arlein. Mae archive.org yn help, ond mae’n amherffaith iawn gan anaml roi mwy na thudalen flaen a honno heb ddelweddau.

Efallai taw un gwers o’r ymarfer hwn ydi bod angen i ni fynd ati i sicrhau bod archifo deunydd arlein yn cael digon o sylw ac er nad oes modd casglu’r cyfan, bod yna le teilwng i archifwyr digidol. Er mor effemeral mae’r pethau ma’n teimlo weithiau, mae na werth mewn cadw detholiad er mwyn i ni allu ceisio deall yn well wrth edrych nôl, dysgu o’r gorffennol.