Monthly Archives: Ionawr 2013

Newydd ar y llinell amser: Ebrill 2000 – Lansio Chwilotydd

Cymraeg ar y we

Cymraeg ar y we

CHWILOTYDD
Cymdeithas yr Iaith yn lansio ‘Chwilotydd’ – peiriant chwilio i ganfod tudalennau Cymraeg ar sail algorithm MAE + (SYDD / SY / SY’N) + (YDY, noun YDI, search YW). Datblygwyd gan @stanno fel addasiad o Cercador (Catalaneg) gan Vilaweb/Infopista

Dyma’r wefan wreiddiol, dyma’r erthygl gan y BBC a dyma’r datganiad i’r wasg gyda rhagor o wybodaeth.

Beth oedd y technolegau eraill a lansiwyd i wneud defnydd y Gymraeg arlein yn haws?

Newydd ar y llinell amser: Gorffennaf 1996 – Lansiad Gwefan BBC Cymru Wales

BBC Cymru Wales (1996)

Mae dafyddt wedi ychwanegu cofnod yn nodi dyddiad lansio gwefan BBC Cymru Wales

LANSIO GWEFAN BBC CYMRU WALES
Lansiwyd gwefan gynta BBC Cymru yn ystod Sioe Llanelwedd – gwefan y tu allan i grafangau canolog y BBC yn Llundain!

Beth oedd y cerrig milltir yn natblygiad y wefan honno? Allwch chi ychwanegu nhw?

Hanes pwy sy’n gywir? A phwy sydd am gywiro?

Llinell Amser SgrinlunNid yw hwn yn ymgais i ysgrifennu hanes gynhwysfawr, visit a dydw i ddim yn hanesydd, ascariasis ond beth os mae rhywun yn anghytuno gyda ffeithiau cofnod mae rhywun arall wedi ei roi ar y llinell amser? Sut mae modd nodi hynny neu ei addasu?

Mae hyn yn codi llu o gwestiynau a dim un yn hawdd. Oherwydd natur y feddalwedd, does dim modd iddo fod fel wiki, lle gellir golygu erthygl nes ei fod yn cyrraedd at rhyw fath o lefel o ‘ffeithioldeb’ sydd yn dderbyniol neu bod yna stalemate o ran y ddadl.

Dim ond fi, golygydd y wefan all olygu cofnod gan rywun arall, ond dwi ddim yn mynd i fod yn awdurdod ar lawer o’r hyn mae pobol yn ei roi yno.

Efallai taw un ffordd ryff o ddelio gyda hyn ydi trwy gyfeirio o’r cofnod at gofnod ar y blog hwn sydd yn trafod y pwnc, neu efallai at dudalen ar Wicipedia er mwyn galluogi ei drafod fel wiki.

Dwi ddim chwaith fel golygydd am weld camgymeriadau ffeithiol ym mhob achos felly mae angen ffordd o nodi hynny mewn ffordd addas. Beth fyddai hynny?

Beth ydych chi’n ei feddwl?

Ddylai hyn ddim atal rhywun rhag cyfrannu achos bydd pob cyfraniad yn werthfawr, hyd yn oed, neu’n arbennig felly, os mae’n dechrau dadl!

Hanes y we a hanes y rhyngrwyd?

Naw wfft i fyd modern a gwe'r internet - llun: dafyddt ar Flickr

Naw wfft i fyd modern a gwe’r internet – llun: dafyddt ar Flickr

Mae rhai’n dweud bod y we’n gwneud i hoedledd ein sylw grebachu’n llai a llai nes ein bod ni ond yn gallu canolbwyntio ar fyrbrydau cyfryngol, rheumatologist a dwi’n sicr yn cael fy hun yn neidio o un peth i’r llall heb dalu sylw i’r un yn llawn. Yn yr un modd dwi’n mynd yn ofnadwy o gyffrous ar ddechrau prosiect newydd a’n ffeindio’r cloi a thynnu’r edefynnau amrywiol at ei gilydd yn un cwlwm taclus ar y diwedd yn llawer anoddach.

Ond deuparth gwaith ac ati, felly dros y dyddiau diwethaf dwi wedi bod yn cynllunio ychydig ar sut mae’r prosiect hanes torfol yma am weithio yn ogystal â’r ffiniau, neu ddim, a fyddai ar ei sgôp.

Beth yw’r gwahaniaeth rhwng y we a’r rhyngrwyd i’r rhan fwyaf o bobol?

Un agwedd dwi wedi bod yn cwestiynu ydi’r hyn sydd yn ‘we’ a’r hyn sydd yn ‘rhyngrwyd’ a’r hyn sydd yn cael ei ddeall gan y cyhoedd fel y ‘sdwff sydd yn digwydd ar-lein neu ar ddyfeisiau digidol’. Dwi’n cael y teimlad, ac wedi darllen, gweld a chlywed nfer fawr o bobol (gan gynnwys fi fy hun!), yn cymysgu’r we efo’r rhyngrwyd.

Mae’r WWW sydd wedi ei nodweddu gan ddogfennau wedi eu cysylltu drwy hyperdestun a’u cyfeirio drwy URIs wedi ei adeiladu ar sylfaen y rhyngrwyd, sydd yn system rhwydweithio pecynnau data digidol a gafodd ei ddatblygu ar ddiwedd y 1960au, ymhell cyn bod y we’n syniad ym mhen Tim Berners-Lee. Mae systemau rhwydweithiol digidol eraill yn bodoli ar y rhyngrwyd, ond nid ar y we, fel ebost, systemau ffôn VoIP, teledu IP, a rhannu data a ffeiliau peer to peer. Mae apiau ffônau symudol hefyd yn drysu’r ffin rhwng beth sy’n digwydd drwy borwr a beth sydd ddim.

Gellid dweud felly’n weddol sicr taw ‘y we’ mae llawer iawn o bobol yn ei ddefnyddio erbyn hyn fel llawfer am y rhan fwyaf o’r sdwff dydd i ddydd sy’n digwydd gan ddefnyddio’r rhyngrwyd. Mae o hefyd yn enw lot mwy bachog na rhyngrwyd, yn anffodus i bendantiaid a dyfeiswyr y rhyngrwyd.

Dyna pam dwi wedi penderfynu ei alw’n ‘hanes y we Gymraeg’ oherwydd dwi’n teimlo ei fod yn  cyfathrebu’r syniad yn gliriach na hanes y rhyngrwyd. Cawn weld os dwi’n iawn. Wrth gwrs, mae llawer o bethau pwysig sydd wedi digwydd yn Gymraeg ar-lein fel rhestrau ebost, gr?piau newyddion a byrddau bwletin wedi digwydd ar y rhyngrwyd yn hytrach nac ar y we, felly mae’r rhain yn rhan o’r sgôp hefyd.

Pa gyfnod amser i’w ddewis?

Yr ail beth yw bod dechrau’r we ym 1991 yn rhoi man cychwyn sydd ddim yn rhy bell yn ôl. Mae sawl un eisoes wedi gwneud gwaith llawer dyfnach ar y cyfnod cynnar hwn o’r Gymraeg ar y rhyngrwyd na fydd yn cael ei wneud yn y prosiect hwn  a byddaf yn rhoi cofnod blog am y rheiny nes mlaen er mwyn rhoi gofod sylw priodol iddyn nhw. Mae tua 20 mlynedd yn gyfnod lle mae llawer wedi digwydd a’r gallu i gael mynediad at y rhyngrwyd wedi tyfu’n fwy ac yn gyflymach nag y byddai unrhywun wedi disgwyl ar ddechrau’r 90au. Serch hynny, mae yna fylchau digidol pendant yn bodoli, gyda band-llydan cyflymder uchel yn cael ei ddarparu i ddinasoedd tra bod rhai pentrefi’n parhau i fethu cael cyswllt digon cyflym i wneud y rhan fwyaf o bethau fel llwytho lluniau, a gwylio fideo y mae llawer iawn yn ei gymryd yn ganiataol erbyn hyn.

Felly 1991 tan ddiwedd 2012 – beth ddigwyddodd i’r Gymraeg ar y rhyngrwyd a’r we yn ystod y cyfnod hwn?

Ychwanegwch y darnau o’r hanes fel rydych chi’n ei gweld hi.

Cofnod cyntaf o’i fath yn y Gymraeg!*

cyntaf-oi-fath-gymraeg

* ar y wefan yma…

Ond bydd y wefan yma’n le i sôn am ambell i beth oedd wirioneddol gyntaf o’u math yn y Gymraeg, contagion a lot fawr o bethau oedd ddim yn gyntaf, ond r’un mor bwysig.

Croeso i Hanes y We Gymraeg!

Mae hwn yn brosiect i geisio casglu, a hynny drwy wyrth yr intertiwbs, straeon a dolenni at y pethau hynny sydd yn eich barn chi wedi bod yn bwysig neu’n gerrig milltir yn natblygiad y we yn Gymraeg.

Ar hyn o bryd, dydyn ni ddim yn cyfyngu’r diffiniad o ‘we Gymraeg’ achos mae’r term yn gallu golygu pethau gwahanol i wahanol bobol. Gallwch chi gyfrannu beth bynnag rydych chi’n meddwl sy’n berthnasol i fod yn rhan o hanes y we Gymraeg (a bits o’r rhyngrwyd, ond awn ni ddim mewn i hynna fan hyn). Chi sy’n penderfynu beth oedd yn arwyddocaol, chi sy’n siapio’r hanes, achos sneb arall wedi ei siapio eto…

Mwy o wybodaeth yn fuan ar sut i gyfrannu.